Ο όρος μεταταρσαλγία είναι ένας ιατρικοεπιστημονικός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον πόνο στο πέλμα της πατούσας(κοινώς μαξιλαράκι). Συνήθως ο πόνος κάνει την εμφάνισή του μεταξύ του 3ου και 4ου μεταταρσίου. Οι ασθενείς περιγράφουν τον πόνο τους σαν κάψιμο. Αυτό συμβαίνει γιατί το συγκεκριμένο μέρος του ποδιού πατάει περισσότερο στο έδαφος.

Αιτιολογία

Προσβάλλει σημαντικά τις γυναίκες με συνηθέστερη αιτιολογία την χρήση στενών και ψηλών παπουτσιών. Ως αποτέλεσμα της συνεχούς χρήσης τέτοιων μπορεί να έχουμε δερματικά εξογκώματα και σκληρύνσεις. Αθλητές οι οποίοι λαμβάνουν μέρος σε αγώνες υψηλών απαιτήσεων όπως τρέξιμο, Μαραθώνιος, το τένις, το άλμα εις ύψος ή μήκος κα,  παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά εμφάνισης προβλημάτων στο πόδι.

  • Παχυσαρκία.  Η εφαρμογή μεγάλου σωματικού βάρους στα πέλματα δημιουργεί συνθήκες επιδείνωσης του προβλήματος.
  • Βραχύς Αχίλλειος τένοντας.  Μερικοί άνθρωποι έχουν εν γένει κοντό Αχίλλειο τένοντα και άλλοι μετά από ένα τραυματισμό σε αυτόν.  Το γεγονός αυτό επηρεάζει σημαντικά την πίεση που ασκείται στο πέλμα, και δημιουργεί συνθήκες μεταταρσαλγίας.
  • Κοιλοποδία.  Η υπερβολική αύξηση της ποδικής καμάρας η οποία δεν εξουδετερώνεται με την εφαρμογή του σωματικού βάρους του ατόμου.  Η κλινική αυτή οντότητα συμβαίνει λόγω της όχι ισορροπημένης κατανομής των μυϊκών δυνάμεων στο πόδι και συνήθως έχει κληρονομικό χαρακτήρα.  Στους ασθενείς που εμφανίζουν κοιλοποδία πρέπει να γίνει και νευρολογικός έλεγχος διότι η κλινική αυτή οντότητα εμφανίζεται πολλές φορές σε άτομα με νευρολογικά νοσήματα όπως εγκεφαλική παράλυση, δισχιδής ράχη κα.
  • Γαμψοδακτυλία και σφυροδακτυλία.  Στη γαμψοδακτυλία έχουμε παραμόρφωση και των τριών αρθρώσεων των δακτύλων και το δάκτυλο λαμβάνει τη μορφή ‘γάντζου’.   Η σφυροδακτυλία αποτελεί παραμόρφωση σε μία άρθρωση του δακτύλου και λαμβάνει την όψη ‘σφυριού’.  Και οι δύο κλινικές οντότητες συνήθως συνδυάζονται με την κοιλοποδία – pes cavus-, η οποία αποτελεί μια από τις κυριότερες αιτίες της μεταταρσαλγίας.
  • Προηγηθείσα χειρουργική επέμβαση στο πέλμα πχ για αφαίρεση κάλων ή για αφαίρεση νευρώματος Morton με πελματιαία χειρουργική προσπέλαση  (για τον λόγο αυτό σήμερα η χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση του νευρώματος είναι ραχιαία και όχι πελματιαία).
  • Κάταγμα κόπωσης στα μετατάρσια.  Αποτελεί ένα ρωγμώδες κάταγμα σε ένα από τα μετατάρσια, το οποίο συμβαίνει σε άτομα με έντονη και επίμονη σωματική δραστηριότητα όπως οι αθλητές του στίβου ή οι στρατιωτικοί –μεγάλες πορείες με ακατάλληλα παπούτσια και συνεχής κρούση του ποδιού στο έδαφος λόγω στρατιωτικών χαιρετισμών)
  • Νόσος του Freiberg.  Σπάνια νόσος στην οποία έχουμε εμφάνιση οστεονέκρωσης του δευτέρου μεταταρσίου και εμφανίζεται συνήθως σε κορίτσια εφηβικής ηλικίας.
  • Ουρική αρθρίτιδα.  Συνήθως επηρεάζει το μεγάλο δάκτυλο.  Λόγω της συσσώρευσης κρυστάλλων ουρικού μονονατρίου στην 1η μεταταρσοφαλαγγική άρθρωση (στο σημείο ένωσης του μεγάλου δακτύλου με το 1ο μετατάρσιο), εμφανίζεται έντονος πόνος σε αυτό.
  • Σακχαρώδης Διαβήτης.  Νόσος που βλάπτει τα μικρά αγγειακά στελέχη των νεύρων με αποτέλεσμα την διαταραχή αυτών και την δημιουργία μεταταρσαλγίας.

Αξιολόγηση

Το βασικότερο στοιχείο για την αντιμετώπιση της μεταταρσαλγίας αποτελεί η σαφής διερεύνηση της αιτίας αυτής.

Το ιστορικό του ασθενούς θα δώσει πληροφορίες για την γενική κατάσταση της υγείας του όπως η ύπαρξη σακχαρώδους διαβήτη, αυξημένου ουρικού οξέως στο αίμα ή κάποιου νευρολογικού προβλήματος, την ύπαρξη συγγενικών ατόμων με προβλήματα στα πόδια, καθώς επίσης για τις αθλητικές και επαγγελματικές δραστηριότητες και το επίπεδο των απαιτήσεων αυτών.

Η κλινική εξέταση του ποδιού θα αναδείξει τα υπάρχοντα προβλήματα όπως η ύπαρξη μεγάλης ποδικής καμάρας –κοιλοποδίας-, βλαισού μεγάλου δακτύλου, φλεγμονές στις αρθρώσεις των δακτύλων και του ποδιού, την ύπαρξη κάλων ή ελκών στο πέλμα ή στα δάκτυλα, την ύπαρξη οιδήματος καθώς και το χρώμα και την κατάσταση του δέρματος του ποδιού.

Η διενέργεια εξετάσεων του αίματος θα δώσει επαρκής πληροφορίες για την ύπαρξη σακχαρώδους διαβήτη, αυξημένου ουρικού οξέως καθώς και την πιθανότητα ύπαρξης αυτοάνοσου νοσήματος.

Οι ακτινολογικές εξετάσεις θα δώσουν πληροφορίες για την κατάσταση των οστών, την αξιολόγηση των μηχανικών και ανατομικών αξόνων του ποδιού που βοηθούν τον εξειδικευμένο Ορθοπαιδικό για την λήψη των αποφάσεων για τον τρόπο της αντιμετώπισης του ατόμου.

Το σπινθηρογράφημα των οστών βοηθά ώστε να αναδειχθούν τα ρωγμώδη κατάγματα –κατάγματα κοπώσεως-, των μεταταρσίων τα οποία δεν φαίνονται στην απλή ακτινογραφία.

Η μαγνητική τομογραφία με σκιαγραφική ενδοφλέβια χορήγηση ή όχι αναδεικνύει το νεύρωμα Morton και αξιολογεί τα μαλακά μόρια του ποδιού.

Βελτίωση προβλήματος

Η  μεταταρσαλγία βελτιώνεται στα αρχικά της  με ειδικά ορθωτικά πέλματα ή και υποδήματα. Όταν όμως πλέον τα συμπτώματα δεν υποχωρούν συστίνεται η χειρουργική αντιμετώπιση. Ο στόχος της χειρουργικής αντιμετώπισης είναι να ανυψωθούν τα μετατάρσια. Αυτό μπορεί να γίνει με υποκεφαλικές οστεοτομίες μεταταρσίων ή οστεοτομίες διάφυσης μεταταρσίων.