Οι κακώσεις της σπονδυλικής στήλης προκαλούνται συχνότερα από τροχαία, πτώσεις, αθλητικές κακώσεις ή άμεση βία. Η οστεοπόρωση και οι όγκοι δεν είναι τραυματικοί μηχανισμοί, αλλά μπορούν να αποδυναμώσουν έναν σπόνδυλο. Μπορεί να επηρεαστεί η αυχενική, θωρακική ή οσφυϊκή μοίρα και, στις σοβαρές περιπτώσεις, ο νωτιαίος μυελός ή οι ρίζες.
Σε υποψία σοβαρής κάκωσης καλείται αμέσως το 112. Ο τραυματίας δεν πρέπει να σηκώνεται, να στρίβει ή να μετακινείται από μη εκπαιδευμένο άτομο, εκτός αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος. Η προστασία της σπονδυλικής στήλης εφαρμόζεται από τους διασώστες βάσει κλινικής εικόνας και πρωτοκόλλων.
Κακώσεις Σπονδυλικής Στήλης: Διάγνωση
Ακολουθεί η άμεση μεταφορά στο Νοσοκομείο όπου μετά την κλινική και νευρολογική εξέταση και τον απεικονιστικό έλεγχο (ακτινογραφίες, αξονική τομογραφία, μαγνητική τομογραφία) θα τεθεί η τελική διάγνωση. Ανάλογα με το μηχανισμό και τη βαρύτητα της κάκωσης, μπορεί να εμφανιστούν κατάγματα στους σπονδύλους (συμπιεστικά, εκρηκτικά ή διαχωριστικού τύπου), εξαρθρήματα, δηλ. μετατόπιση ενός σπονδύλου λόγω βλάβης σε συνδέσμους ή αρθρώσεις, ρήξη μεσοσπονδυλίου δίσκου, που θα έχει ως αποτέλεσμα τα συμπτώματα της δισκοκήλης, θλάση (δηλ. αιμορραγία) μέσα στο νωτιαίο μυελό, κακώσεις σε μεμονωμένα νεύρα, κακώσεις στα αγγεία που συνορεύουν με τη σπονδυλική στήλη, π.χ. κάκωση της σπονδυλικής αρτηρίας στον αυχένα.
Αντιμετώπιση
Η αντιμετώπιση είναι συντηρητική ή χειρουργική και καθορίζεται από τη σταθερότητα, την παραμόρφωση, τη νευρολογική εικόνα και τη γενική κατάσταση. Σταθερές βλάβες χωρίς νευρολογικό έλλειμμα μπορεί να αντιμετωπιστούν με αναλγησία, κατάλληλο κηδεμόνα όταν ενδείκνυται και στενή παρακολούθηση. Η υψηλή δόση κορτιζόνης δεν αποτελεί θεραπεία ρουτίνας για κάθε οξεία κάκωση του νωτιαίου μυελού.
Χειρουργική σταθεροποίηση ή αποσυμπίεση μπορεί να απαιτηθεί σε αστάθεια, σημαντική παραμόρφωση, πίεση του νωτιαίου μυελού ή επιδείνωση της νευρολογικής εικόνας. Η αποκατάσταση μπορεί να περιλαμβάνει φυσικοθεραπεία, εργοθεραπεία, πρόληψη επιπλοκών και μακροχρόνια παρακολούθηση.
Συχνές απορίες
Συχνές ερωτήσεις
Τι κάνω αν υποψιάζομαι κάκωση σπονδυλικής στήλης;+
Καλέστε άμεσα το 112 και μην μετακινείτε τον τραυματία, εκτός αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος. Ακολουθήστε τις οδηγίες των διασωστών.
Ποια συμπτώματα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά;+
Αδυναμία ή μούδιασμα στα άκρα, δυσκολία στην αναπνοή, απώλεια αισθητικότητας, διαταραχή ούρησης ή αφόδευσης και έντονος πόνος απαιτούν επείγουσα αντιμετώπιση.
Πώς γίνεται η διάγνωση;+
Μετά τη σταθεροποίηση γίνεται νευρολογική εξέταση. Η αξονική ελέγχει κυρίως τις οστικές βλάβες και η μαγνητική τον νωτιαίο μυελό, τους συνδέσμους και τους δίσκους όταν χρειάζεται.
Κάθε κάταγμα χρειάζεται χειρουργείο;+
Όχι. Σταθερά κατάγματα χωρίς νευρολογική βλάβη μπορεί να αντιμετωπιστούν συντηρητικά. Αστάθεια, παραμόρφωση ή πίεση νευρικών στοιχείων μπορεί να απαιτούν επέμβαση.
Χορηγείται κορτιζόνη σε οξεία κάκωση του νωτιαίου μυελού;+
Η υψηλή δόση κορτικοστεροειδών δεν αποτελεί θεραπεία ρουτίνας για κάθε οξεία κάκωση λόγω αβέβαιου οφέλους και πιθανών σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών.
Πόσο διαρκεί η αποκατάσταση;+
Εξαρτάται από το επίπεδο, τη σταθερότητα και τη νευρολογική βλάβη. Μπορεί να περιλαμβάνει φυσικοθεραπεία, εργοθεραπεία και μακροχρόνια παρακολούθηση.
Δημήτριος Δόβρης, MD, PhD
Ορθοπαιδικός Χειρουργός, Διδάκτωρ του ΕΚΠΑ και Επιμελητής της Ορθοπαιδικής Κλινικής του Metropolitan Hospital.