Δύσκαμπτος μέγας δάκτυλος: λίγα λόγια για την πάθηση
Πρόκειται για πάθηση που προκαλεί πόνο με δυσκαμψία στη μεταταρσιοφαλαγγική (ΜΤΦ) άρθρωση του μεγάλου δακτύλου. Μοιάζει αρκετά με Βλαισό Μέγα Δάκτυλο, και πολλές φορές συνυπάρχουν. Εμφανίζεται σε όλες τις ηλικίες από 15 ετών και άνω.
Αίτια
Οι αιτίες συνήθως είναι η οστεοαρθρίτιδα στην ΜΤΦ άρθρωση, τραυματισμοί στην άρθρωση αλλά ακόμα και η οστεοχονδρίτιδα.
Συμπτώματα
Κλινικά εμφανίζεται πόνος στην άρθρωση, με δημιουργία εξόστωσης (κότσι) κυρίως στην ραχιαία επιφάνεια. Επίσης, υπάρχει δυσκαμψία στην άρθρωση, η οποία είναι προοδευτική με τη πάροδο του χρόνου.
Ο πόνος γίνεται συχνά περισσότερο αισθητός κατά την ώθηση του ποδιού στο βάδισμα, στο ανέβασμα σκάλας, στο τρέξιμο ή όταν το υπόδημα πιέζει τη ραχιαία προεξοχή. Σε προχωρημένα στάδια μπορεί να αλλάξει ο τρόπος βάδισης, καθώς ο ασθενής προσπαθεί να αποφορτίσει το μεγάλο δάκτυλο.
Διάγνωση και σταδιοποίηση
Ο ορθοπαιδικός αξιολογεί την εντόπιση του πόνου, το εύρος κίνησης και την παρουσία οιδήματος ή οστεοφύτων. Οι ακτινογραφίες, κατά κανόνα σε όρθια θέση, βοηθούν να εκτιμηθούν η στένωση του μεσάρθριου διαστήματος και οι οστικές αλλοιώσεις. Η βαρύτητα των απεικονιστικών ευρημάτων συνεκτιμάται πάντοτε με τα συμπτώματα και τον λειτουργικό περιορισμό· δεν αποφασίζεται θεραπεία μόνο από μία ακτινογραφία.
Αντιμετώπιση
Η θεραπεία αρχικά είναι συντηρητική. Μπορεί να περιλαμβάνει περιορισμό δραστηριοτήτων που προκαλούν πόνο, υποδήματα με ευρύ πρόσθιο τμήμα και πιο άκαμπτη ή κυρτή σόλα, καθώς και κατάλληλα ορθωτικά βοηθήματα. Αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη φάρμακα και ενδαρθρική έγχυση κορτικοστεροειδούς εξετάζονται μόνο μετά από ιατρική αξιολόγηση, καθώς έχουν ενδείξεις, αντενδείξεις και περιορισμούς.
Όταν τα συμπτώματα επιμένουν και περιορίζουν ουσιαστικά την καθημερινότητα, μπορεί να εξεταστεί χειρουργική θεραπεία. Επιλογές είναι η χειλεκτομή, κυρίως σε επιλεγμένα πρώιμα ή μέτρια στάδια, καθώς και επεμβάσεις όπως η αρθρόδεση ή η αρθροπλαστική σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Η επιλογή εξαρτάται από τον βαθμό αρθρίτιδας, την ηλικία, τη δραστηριότητα και τις προσδοκίες του ασθενούς.
Πότε χρειάζεται ορθοπαιδική εκτίμηση
Έλεγχος συνιστάται όταν ο πόνος επιμένει, το μεγάλο δάκτυλο χάνει προοδευτικά την κίνησή του, εμφανίζεται πρήξιμο ή δυσκολία στη βάδιση και στην επιλογή υποδημάτων. Η έγκαιρη αξιολόγηση βοηθά στη διάκριση της πάθησης από άλλες αιτίες πόνου στο πρόσθιο πόδι και στην επιλογή των κατάλληλων μέτρων για το συγκεκριμένο στάδιο.
Συχνές απορίες
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι ο δύσκαμπτος μέγας δάκτυλος;+
Πρόκειται για εκφυλιστική αρθρίτιδα της άρθρωσης στη βάση του μεγάλου δακτύλου, η οποία περιορίζει σταδιακά την κίνηση και μπορεί να προκαλεί πόνο κατά τη βάδιση.
Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα;+
Συχνά εμφανίζονται πόνος, δυσκαμψία, πρήξιμο και μια σκληρή προεξοχή στη ράχη της άρθρωσης. Η ενόχληση συνήθως επιδεινώνεται όταν το δάκτυλο κάμπτεται προς τα πάνω κατά το βήμα.
Πώς γίνεται η διάγνωση;+
Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό, στην κλινική εξέταση και συνήθως σε ακτινογραφίες υπό φόρτιση, ώστε να αξιολογηθούν η άρθρωση, τα οστεόφυτα και ο βαθμός της αρθρίτιδας.
Αντιμετωπίζεται χωρίς χειρουργείο;+
Στα αρχικά στάδια μπορεί να βοηθήσουν η προσαρμογή δραστηριοτήτων και υποδημάτων, ένα άκαμπτο πέλμα ή ειδικό ένθεμα και φαρμακευτική αγωγή μόνο κατόπιν ιατρικής σύστασης. Τα μέτρα αυτά ανακουφίζουν τα συμπτώματα, αλλά δεν αναστρέφουν την αρθρίτιδα.
Πότε εξετάζεται η χειρουργική αντιμετώπιση;+
Χειρουργική θεραπεία συζητείται όταν ο πόνος και ο λειτουργικός περιορισμός επιμένουν παρά την κατάλληλη συντηρητική αγωγή. Η επέμβαση επιλέγεται εξατομικευμένα ανάλογα με τη βαρύτητα και τις ανάγκες του ασθενούς.
Είναι το ίδιο με τον βλαισό μέγα δάκτυλο;+
Όχι. Ο δύσκαμπτος μέγας δάκτυλος αφορά κυρίως αρθρίτιδα και περιορισμό κίνησης, ενώ ο βλαισός μέγας δάκτυλος χαρακτηρίζεται κυρίως από παραμόρφωση. Οι δύο παθήσεις μπορούν να συνυπάρχουν.
Δημήτριος Δόβρης, MD, PhD
Ορθοπαιδικός Χειρουργός, Διδάκτωρ του ΕΚΠΑ και Επιμελητής της Ορθοπαιδικής Κλινικής του Metropolitan Hospital.