Ανατομία γόνατος
Το γόνατο υφίσταται περισσότερες κακώσεις σε σχέση με άλλες μεγάλες αρθρώσεις. Αυτές οφείλονται σε τραυματισμούς ή σε φθορά. Μεταξύ των οστών στο γόνατο παρεμβάλλονται και δύο μηνίσκοι, οι οποίοι δρουν για την απόσβεση της ασκούμενης πίεσης.
Οι μηνίσκοι αποτελούνται κυρίως από νερό και ίνες κολλαγόνου και είναι επικουρικοί στην σταθεροποίηση του γόνατος, προσφέροντας μία πιο ασφαλή και ομαλή κίνηση.
Ρήξη – κάκωση μηνίσκου
Η ρήξη έσω μηνίσκου είναι συχνότατος τραυματισμός γονάτου, κυρίως στους αθλητές ή σε όσους δραστηριοποιούνται τακτικά σε ομαδικά αθλήματα όπως το μπάσκετ, το βόλεϊ. Δεν λείπουν οι περιπτώσεις που μπορεί η ρήξη μπορεί να συμβεί ακόμα και σε περίπτωση πτώσης και από μία απότομη στροφική κίνηση.
Άτομα μεγάλης ηλικίας δεν αποκλείεται να υποστούν ρήξη στην προσπάθειά τους να κάνουν απλές κινήσεις όπως ένα βαθύ κάθισμα. Συνήθως η ρήξη μηνίσκου δεν μπορεί να επουλωθεί από μόνη της, εκτός αν βρίσκεται στην περιφέρεια του γονάτου και δεν το έχει επηρεάσει καθοριστικά.
Πώς γίνεται η διάγνωση της ρήξης μηνίσκου;
Για να είναι έγκυρη η διάγνωση, ο ορθοπαιδικός χειρουργός λαμβάνει το ιστορικό του ασθενούς και στην συνέχεια επιβεβαιώνει την ρήξη με απλή ακτινογραφία, κλινική εξέταση, ειδικά τεστ.
Η εξέταση που απεικονίζει με ακρίβεια την ρήξη και την εκφύλιση του μηνίσκου είναι η μαγνητική τομογραφία γόνατος, η οποία δείχνει μέχρι τα μαλακά μόρια και όλες βλάβες που μπορεί να συνυπάρχουν.
Ποια είναι τα συμπτώματα της ρήξης μηνίσκου;
Στην ρήξη μηνίσκου, το αρχικό σύμπτωμα στους περισσότερους ασθενείς είναι πόνος στην περιοχή του χτυπήματος. Η ένταση του πόνου εξαρτάται από τον βαθμό της ρήξης. Η περιοχή αυτή μπορεί να είναι τόσο η εσωτερική όσο και η εξωτερική πλευρά του γόνατος.
Εμφανίζεται οίδημα και το εύρος της κίνησης είναι πολύ μειωμένο σε σχέση με πριν την βλάβη. Σε πολλές περιπτώσεις το γόνατο «μπλοκάρει» και δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε κανέναν μηχανισμό. Αυτό συμβαίνει γιατί ο μηνίσκος είναι εγκλωβισμένος μέσα στο γόνατο.
Ποια είναι η θεραπεία για τη ρήξη μηνίσκου;
Η θεραπεία μπορεί να είναι συντηρητική ή χειρουργική. Η συντηρητική θεραπεία έχει επιτυχία μόνο αν η ρήξη είναι μικρή. Περιλαμβάνει αποφόρτιση του γονάτου, εφαρμογή πάγου, φυσικοθεραπείες και ειδικές ασκήσεις ενδυνάμωσης τετρακέφαλου. Από φαρμακευτική αγωγή ο ασθενής συνήθως λαμβάνει παυσίπονα και αντιφλεγμονώδη φάρμακα.
Όταν η ρήξη μηνίσκου χρειάζεται εγχείρηση, τότε γίνεται αρθροσκόπηση γονάτου. Αυτό συναποφασίζεται με τον ασθενή, ανάλογα με τις προσδοκίες του, την ηλικία του και το μέγεθος της βλάβης. Εφόσον το γόνατο έχει υποστεί και ρήξη πρόσθιου χιαστού, είναι εφικτό ο ασθενής να κάνει δύο χειρουργεία σε ένα διάστημα 30 ημερών, πρώτα του μηνίσκου και έπειτα του χιαστού.
Η αρθροσκόπηση είναι μία τεχνική εύκολη και άριστα προσαρμοσμένη στον ασθενή που επιθυμεί μία ελάχιστα επεμβατική μέθοδο για την αποκατάσταση της βλάβης. Ο ορθοπαιδικός χειρουργός με δύο πολύ μικρές οπές, εισάγει το μικροσκόπιο με την ενσωματωμένη κάμερα και βλέπει τι ακριβώς συμβαίνει ενδαρθρικά. Επιδιορθώνει την βλάβη και στην συνέχει συρράφει τον μηνίσκο, είτε αφαιρεί όλο το τμήμα εκείνο της ρήξης, κρατώντας ένα μεγάλο κομμάτι του μηνίσκου για την καλύτερη κινητικότητα και ευελιξία του γονάτου.
Ανάρρωση & αποκατάσταση
Μετεγχειρητικά, οι περισσότεροι ασθενείς αρχίζουν και περπατούν σχεδόν αμέσως. Ο φυσικοθεραπευτής βγάζει ένα εντατικό πρόγραμμα φυσικοθεραπείας, το οποίο φυσικά έχει εγκρίνει ο γιατρός, ώστε το γόνατο να δυναμώσει και οι γύρω μύες να ισχυροποιηθούν για να λειτουργούν προστατευτικά.
Αν έχει πραγματοποιηθεί συρραφή του μηνίσκου, η περίοδος αποκατάστασης θα διαρκέσει λίγο περισσότερο, καθώς πρώτα πρέπει να μπει το πόδι σε ειδικό νάρθηκα. Η μετακίνηση γίνεται με ειδικά βοηθήματα.
Συχνές απορίες
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί μια ρήξη μηνίσκου να επουλωθεί χωρίς χειρουργείο;+
Ορισμένες μικρές και σταθερές ρήξεις, ιδιαίτερα στην περιφερική ζώνη με καλύτερη αιμάτωση, μπορεί να αντιμετωπιστούν συντηρητικά. Η απόφαση εξαρτάται από τον τύπο της ρήξης, τα συμπτώματα, την ηλικία, τη δραστηριότητα και τυχόν συνοδές βλάβες.
Πώς καταλαβαίνω αν έχω πάθει ρήξη μηνίσκου;+
Συχνά εμφανίζονται πόνος στην έσω ή έξω πλευρά του γόνατος, πρήξιμο, δυσκολία στην κάμψη ή έκταση, ή αίσθηση ότι το γόνατο μπλοκάρει. Η διάγνωση δεν βασίζεται μόνο στα συμπτώματα αλλά σε κλινική εξέταση και, όταν χρειάζεται, μαγνητική τομογραφία.
Πότε χρειάζεται αρθροσκόπηση για τη ρήξη μηνίσκου;+
Αρθροσκόπηση μπορεί να προταθεί όταν υπάρχουν επίμονα συμπτώματα παρά τη συντηρητική θεραπεία, μηχανικό μπλοκάρισμα, ασταθής ή μετατοπισμένη ρήξη ή συνδυασμένη βλάβη. Η ένδειξη εξατομικεύεται μετά την εξέταση.
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ συρραφής και μερικής μηνισκεκτομής;+
Στη συρραφή επιδιορθώνεται και διατηρείται ο μηνίσκος, όταν ο τύπος και η θέση της ρήξης το επιτρέπουν. Στη μερική μηνισκεκτομή αφαιρείται μόνο το ασταθές, μη επιδιορθώσιμο τμήμα, με στόχο να διατηρηθεί όσο περισσότερο υγιές μηνισκικό σώμα γίνεται.
Πόσο διαρκεί η αποκατάσταση μετά από αρθροσκόπηση μηνίσκου;+
Ο χρόνος αποκατάστασης διαφέρει σημαντικά. Μετά από μερική μηνισκεκτομή η φόρτιση και η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες είναι συνήθως ταχύτερες. Μετά από συρραφή απαιτείται πιο προστατευμένο πρωτόκολλο, ώστε να δοθεί χρόνος επούλωσης.
Πότε μπορώ να οδηγήσω ξανά;+
Η οδήγηση επιτρέπεται όταν υπάρχει επαρκής έλεγχος του ποδιού, ασφαλής αντίδραση στο φρενάρισμα, περιορισμένος πόνος και δεν χρησιμοποιούνται φάρμακα που επηρεάζουν την εγρήγορση. Ο χρόνος εξαρτάται και από το χειρουργημένο πόδι και τον τύπο του αυτοκινήτου.
Ποιο είναι το κόστος της αρθροσκόπησης μηνίσκου;+
Το κόστος εξαρτάται από το είδος της βλάβης, την τεχνική που θα χρειαστεί, το νοσηλευτήριο και την ασφαλιστική κάλυψη. Μπορεί να εκτιμηθεί υπεύθυνα μόνο μετά την κλινική αξιολόγηση και τον έλεγχο των εξετάσεων.
Δημήτριος Δόβρης, MD, PhD
Ορθοπαιδικός Χειρουργός, Διδάκτωρ του ΕΚΠΑ και Επιμελητής της Ορθοπαιδικής Κλινικής του Metropolitan Hospital.