Τενοντίτιδα Ώμου με μια ματιά
- Κύριο σύμπτωμα: πόνος στον ώμο, ιδιαίτερα κατά την κίνηση του χεριού
- Συχνές αιτίες: υπερχρήση, επαναλαμβανόμενη καταπόνηση, αθλητική δραστηριότητα και εκφυλιστικές αλλοιώσεις
- Διάγνωση: ιατρικό ιστορικό, κλινική εξέταση και, όταν χρειάζεται, απεικονιστικός έλεγχος
- Αντιμετώπιση: συνήθως συντηρητική, ανάλογα με την αιτία και τη βαρύτητα
- Αποκατάσταση: ο χρόνος διαφέρει ανάλογα με τη διάρκεια των συμπτωμάτων, τη βαρύτητα και την ανταπόκριση στη θεραπεία
Τι είναι η τενοντίτιδα ώμου;
Οι τένοντες είναι ισχυρές δομές συνδετικού ιστού που συνδέουν τους μυς με τα οστά και μεταφέρουν τη δύναμη που απαιτείται για την κίνηση μιας άρθρωσης. Στον ώμο, ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο έχει το στροφικό πέταλο, μια ομάδα μυών και τενόντων που συμβάλλουν στην κίνηση και στη σταθεροποίηση της άρθρωσης.
Με τον όρο τενοντίτιδα στον ώμο περιγράφεται συνήθως η επώδυνη κατάσταση που αφορά έναν ή περισσότερους τένοντες της περιοχής. Συχνά εμπλέκονται οι τένοντες του στροφικού πετάλου, με τον τένοντα του υπερακανθίου να αποτελεί μία από τις συχνότερα επηρεαζόμενες δομές.
Στην καθημερινή χρήση ο όρος «τενοντίτιδα» χρησιμοποιείται ευρέως για τον πόνο που προέρχεται από έναν τένοντα. Ωστόσο, όταν το πρόβλημα επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να υπάρχουν και εκφυλιστικές μεταβολές του τένοντα και όχι μόνο οξεία φλεγμονή. Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιείται επίσης ο ευρύτερος όρος τενοντοπάθεια του ώμου.
Η ακριβής αναγνώριση της δομής που προκαλεί τα συμπτώματα είναι σημαντική, επειδή διαφορετικές παθήσεις του ώμου μπορεί να εκδηλώνονται με παρόμοιο τρόπο.
Ποια είναι τα αίτια της τενοντίτιδας ώμου;
Η τενοντίτιδα ώμου μπορεί να εμφανιστεί όταν ένας τένοντας δέχεται επαναλαμβανόμενη ή υπερβολική μηχανική επιβάρυνση, χωρίς να έχει τον απαραίτητο χρόνο προσαρμογής και αποκατάστασης. Σε αρκετές περιπτώσεις δεν υπάρχει ένα μεμονωμένο αίτιο, αλλά συνδυασμός παραγόντων.
Επαναλαμβανόμενες κινήσεις και υπερχρήση
Η συχνή επανάληψη συγκεκριμένων κινήσεων του άνω άκρου μπορεί να επιβαρύνει σταδιακά τους τένοντες του ώμου. Αυτό μπορεί να συμβεί τόσο σε επαγγελματικές δραστηριότητες όσο και στην καθημερινότητα.
Ιδιαίτερη επιβάρυνση μπορεί να προκαλούν οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις κατά τις οποίες το χέρι βρίσκεται πάνω από το επίπεδο του ώμου.
Αθλητικές δραστηριότητες
Αθλήματα που απαιτούν επαναλαμβανόμενη χρήση του άνω άκρου, όπως η κολύμβηση, το τένις ή άλλα αθλήματα με κινήσεις πάνω από το κεφάλι, μπορούν να αυξήσουν την καταπόνηση των τενόντων.
Η απότομη αύξηση της έντασης ή της συχνότητας της προπόνησης μπορεί επίσης να συμβάλει στην εμφάνιση συμπτωμάτων.
Επαγγελματική καταπόνηση
Εργασίες που απαιτούν συχνή ανύψωση βάρους ή παρατεταμένη εργασία με τα χέρια ψηλά μπορεί να επιβαρύνουν τον ώμο και να οδηγήσουν σε ερεθισμό των τενόντων.
Ηλικιακές και εκφυλιστικές αλλοιώσεις
Με την πάροδο της ηλικίας, οι τένοντες μπορεί να παρουσιάσουν μεταβολές στη δομή και στις μηχανικές τους ιδιότητες. Αυτό μπορεί να τους καταστήσει περισσότερο ευάλωτους σε επαναλαμβανόμενη φόρτιση.
Τραυματισμός του ώμου
Σε ορισμένες περιπτώσεις τα συμπτώματα εμφανίζονται μετά από έναν τραυματισμό ή μια απότομη κίνηση. Όταν ο πόνος στον ώμο εμφανίζεται μετά από σημαντικό τραυματισμό και συνοδεύεται από έντονη αδυναμία, απαιτείται ιατρικός έλεγχος ώστε να αποκλειστούν άλλες βλάβες.
Ποια είναι τα συμπτώματα της τενοντίτιδας ώμου;
Το συχνότερο σύμπτωμα της τενοντίτιδας ώμου είναι ο πόνος, ο οποίος συνήθως επιδεινώνεται κατά την κίνηση του άνω άκρου και ιδιαίτερα σε συγκεκριμένες θέσεις ή δραστηριότητες.
Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:
- πόνο στο πρόσθιο ή στο πλάγιο τμήμα του ώμου,
- πόνο όταν το χέρι σηκώνεται πάνω από το ύψος του ώμου,
- ενόχληση κατά την εκτέλεση συγκεκριμένων κινήσεων,
- πόνο κατά την προσπάθεια προσέγγισης του χεριού πίσω από την πλάτη,
- νυχτερινό πόνο,
- δυσκολία στον ύπνο πάνω στον πάσχοντα ώμο,
- περιορισμό καθημερινών ή αθλητικών δραστηριοτήτων,
- αίσθημα αδυναμίας ή δυσκολία στην εκτέλεση κινήσεων που προηγουμένως πραγματοποιούνταν χωρίς πρόβλημα.
Η ένταση των συμπτωμάτων δεν είναι ίδια σε όλους τους ασθενείς. Ορισμένοι εμφανίζουν ενόχληση μόνο σε συγκεκριμένες δραστηριότητες, ενώ σε άλλους ο πόνος μπορεί να επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα και τον ύπνο.
Ο πόνος στον ώμο δεν σημαίνει απαραίτητα τενοντίτιδα. Παθήσεις του στροφικού πετάλου, ρήξεις τενόντων, παθήσεις της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης, ασβεστοποιός τενοντίτιδα και άλλες καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα. Για τον λόγο αυτό η κλινική αξιολόγηση είναι σημαντική όταν ο πόνος επιμένει.
Οξεία και χρόνια τενοντίτιδα ώμου
Η τενοντίτιδα του ώμου μπορεί να εμφανιστεί με σχετικά απότομη έναρξη ή να εξελιχθεί σταδιακά και να αποκτήσει χρόνια χαρακτηριστικά.
| Οξεία τενοντίτιδα ώμου | Χρόνια τενοντοπάθεια ώμου |
|---|---|
| Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν σχετικά ξαφνικά | Τα συμπτώματα επιμένουν ή επανεμφανίζονται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα |
| Μπορεί να σχετίζεται με απότομη αύξηση της καταπόνησης | Συχνά σχετίζεται με επαναλαμβανόμενη επιβάρυνση και εκφυλιστικές μεταβολές |
| Ο πόνος μπορεί να είναι περισσότερο έντονος κατά την κίνηση | Μπορεί να υπάρχει επίμονος πόνος και λειτουργικός περιορισμός |
| Η αντιμετώπιση καθορίζεται από την αιτία και τη βαρύτητα | Η αποκατάσταση ενδέχεται να απαιτεί περισσότερο χρόνο και συστηματικό πρόγραμμα |
Η διάκριση δεν γίνεται μόνο με βάση τη διάρκεια του πόνου. Η κλινική εικόνα, το ιστορικό και τα ευρήματα της εξέτασης είναι αυτά που βοηθούν τον Ορθοπαιδικό να προσδιορίσει τη φύση του προβλήματος.
Πώς γίνεται η διάγνωση της τενοντίτιδας ώμου;
Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στο ιατρικό ιστορικό και στην κλινική εξέταση. Ο απεικονιστικός έλεγχος χρησιμοποιείται όταν είναι απαραίτητος για τη διερεύνηση των συμπτωμάτων ή για τον αποκλεισμό άλλων παθήσεων.
Κλινική εξέταση
Κατά την εξέταση αξιολογούνται μεταξύ άλλων:
- η εντόπιση και τα χαρακτηριστικά του πόνου,
- οι κινήσεις που προκαλούν τα συμπτώματα,
- το ενεργητικό και παθητικό εύρος κίνησης του ώμου,
- η μυϊκή δύναμη,
- η λειτουργία του στροφικού πετάλου,
- ειδικές κλινικές δοκιμασίες ανάλογα με την πιθανή πάθηση.
Το ιστορικό σχετικά με την εργασία, τις αθλητικές δραστηριότητες, προηγούμενους τραυματισμούς και τη διάρκεια των συμπτωμάτων βοηθά επίσης στη διαγνωστική προσέγγιση.
Απεικονιστικός έλεγχος
Η ακτινογραφία δεν απεικονίζει άμεσα τους τένοντες, μπορεί όμως να είναι χρήσιμη για την αξιολόγηση των οστικών δομών του ώμου και την αναζήτηση άλλων ευρημάτων.
Όταν απαιτείται λεπτομερέστερη αξιολόγηση των μαλακών μορίων, μπορεί να χρησιμοποιηθεί υπερηχογράφημα ή μαγνητική τομογραφία. Οι εξετάσεις αυτές μπορούν να προσφέρουν πληροφορίες για τους τένοντες του στροφικού πετάλου και άλλες δομές της άρθρωσης.
Δεν είναι απαραίτητο κάθε περιστατικό πόνου στον ώμο να υποβάλλεται σε όλες τις απεικονιστικές εξετάσεις. Η επιλογή γίνεται ανάλογα με τα ευρήματα της κλινικής εξέτασης και το ιστορικό του ασθενούς.
Πώς αντιμετωπίζεται η τενοντίτιδα ώμου;
Η θεραπεία της τενοντίτιδας ώμου είναι στις περισσότερες περιπτώσεις αρχικά συντηρητική. Στόχος είναι η μείωση του πόνου, η αποκατάσταση της λειτουργίας του ώμου και η σταδιακή επιστροφή του ασθενούς στις καθημερινές ή αθλητικές του δραστηριότητες.
Το κατάλληλο θεραπευτικό πλάνο εξαρτάται από την αιτία των συμπτωμάτων, τη διάρκειά τους, τη λειτουργικότητα του ώμου και τυχόν συνυπάρχουσες βλάβες.
Ανάπαυση και τροποποίηση δραστηριοτήτων
Η προσωρινή μείωση ή τροποποίηση των κινήσεων που επιβαρύνουν τον ώμο μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο των συμπτωμάτων.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα πλήρη ακινησία. Η παρατεταμένη αποφυγή της κίνησης χωρίς ιατρική καθοδήγηση μπορεί να οδηγήσει σε δυσκαμψία και απώλεια μυϊκής δύναμης.
Στόχος είναι η κατάλληλη προσαρμογή της δραστηριότητας και η σταδιακή επαναφορά της φόρτισης ανάλογα με την πορεία των συμπτωμάτων.
Φαρμακευτική αντιμετώπιση
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί φαρμακευτική αγωγή για την αντιμετώπιση του πόνου και των συμπτωμάτων.
Τα αντιφλεγμονώδη για την τενοντίτιδα ώμου δεν είναι κατάλληλα για όλους τους ασθενείς και η επιλογή τους πρέπει να λαμβάνει υπόψη το ιατρικό ιστορικό, τυχόν άλλα φάρμακα και πιθανές αντενδείξεις.
Αλοιφές, τοπικά σκευάσματα ή χάπια μπορεί να προσφέρουν συμπτωματική ανακούφιση σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως δεν αντιμετωπίζουν από μόνα τους την υποκείμενη αιτία του προβλήματος.
Φυσικοθεραπεία
Η φυσικοθεραπεία για την τενοντίτιδα ώμου μπορεί να αποτελέσει σημαντικό μέρος της συντηρητικής αντιμετώπισης.
Ανάλογα με την περίπτωση, το πρόγραμμα αποκατάστασης μπορεί να στοχεύει:
- στη βελτίωση της κινητικότητας,
- στην προοδευτική ενδυνάμωση των μυών του ώμου,
- στη βελτίωση του ελέγχου της ωμοπλάτης,
- στη σταδιακή αύξηση της αντοχής των τενόντων στη φόρτιση,
- στην ασφαλή επιστροφή στην εργασία ή στην άθληση.
Το πρόγραμμα πρέπει να προσαρμόζεται στην κατάσταση και στις ανάγκες του κάθε ασθενούς.
Εγχύσεις και ενέσιμες θεραπείες
Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά την αρχική συντηρητική αντιμετώπιση, μπορεί να εξεταστεί η χρήση ενέσιμης θεραπείας.
Η ένεση κορτιζόνης στον ώμο δεν αποτελεί απαραίτητα την πρώτη επιλογή ούτε ενδείκνυται για κάθε μορφή τενοντοπάθειας. Η πιθανή χρήση της αξιολογείται από τον Ορθοπαιδικό με βάση τη διάγνωση, τη διάρκεια των συμπτωμάτων και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ασθενούς.
Πότε μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση;
Η απλή τενοντίτιδα ώμου δεν οδηγεί αυτομάτως σε χειρουργική επέμβαση. Στις περισσότερες περιπτώσεις η αντιμετώπιση είναι συντηρητική.
Χειρουργική θεραπεία μπορεί να εξεταστεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά την κατάλληλη συντηρητική αντιμετώπιση ή όταν ο διαγνωστικός έλεγχος αναδεικνύει άλλη σημαντική παθολογία, όπως συγκεκριμένες βλάβες των τενόντων.
Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας βασίζεται πάντοτε στη συνολική κλινική εικόνα και όχι αποκλειστικά σε ένα απεικονιστικό εύρημα.
Ασκήσεις για την τενοντίτιδα ώμου
Οι ασκήσεις για την τενοντίτιδα ώμου μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό μέρος της αποκατάστασης, όταν επιλέγονται και εκτελούνται σωστά. Ανάλογα με το στάδιο της πάθησης, μπορεί να περιλαμβάνουν ασκήσεις κινητικότητας, ελεγχόμενης φόρτισης και προοδευτικής ενδυνάμωσης των μυών του ώμου και της ωμοπλάτης.
Δεν είναι όμως κατάλληλες οι ίδιες ασκήσεις για κάθε ασθενή. Η ένταση, το εύρος της κίνησης και η προοδευτική επιβάρυνση πρέπει να προσαρμόζονται στη διάγνωση και στα συμπτώματα.

Πόσο διαρκεί η τενοντίτιδα ώμου;
Ο χρόνος αποκατάστασης της τενοντίτιδας ώμου δεν είναι ίδιος για όλους τους ασθενείς. Η διάρκεια εξαρτάται από τη βαρύτητα της πάθησης, το χρονικό διάστημα για το οποίο υπάρχουν ήδη συμπτώματα, την κατάσταση του τένοντα, τις καθημερινές απαιτήσεις και την ανταπόκριση στη θεραπεία.
Μια πρόσφατη ενόχληση από υπερφόρτιση μπορεί να έχει διαφορετική πορεία από μια χρόνια τενοντοπάθεια που υπάρχει για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την αποκατάσταση είναι:
- η έγκαιρη και σωστή διάγνωση,
- η διάρκεια των συμπτωμάτων πριν από την έναρξη θεραπείας,
- η παρουσία άλλων παθήσεων ή βλαβών του ώμου,
- η σωστή προσαρμογή των δραστηριοτήτων,
- η συνέπεια στο πρόγραμμα αποκατάστασης,
- οι απαιτήσεις της εργασίας ή της αθλητικής δραστηριότητας.
Στόχος δεν είναι μόνο να υποχωρήσει ο πόνος, αλλά να αποκατασταθεί η λειτουργικότητα του ώμου και να επιτευχθεί ασφαλής επιστροφή στις επιθυμητές δραστηριότητες.
Πότε πρέπει να επισκεφθείτε Ορθοπαιδικό;
Ένας περιστασιακός ή ήπιος πόνος στον ώμο μπορεί να υποχωρήσει με περιορισμό της επιβαρυντικής δραστηριότητας. Όταν όμως τα συμπτώματα επιμένουν ή επηρεάζουν τη λειτουργία του άνω άκρου, είναι χρήσιμη η αξιολόγηση από Ορθοπαιδικό Χειρουργό.
Ιατρική εξέταση συνιστάται ιδιαίτερα όταν υπάρχει:
- επίμονος ή επιδεινούμενος πόνος,
- έντονος νυχτερινός πόνος,
- σημαντικός περιορισμός της κίνησης,
- αισθητή αδυναμία του χεριού,
- δυσκολία στην εργασία ή στις καθημερινές δραστηριότητες,
- πόνος που εμφανίστηκε μετά από τραυματισμό,
- αδυναμία ανύψωσης του χεριού,
- επιμονή των συμπτωμάτων παρά τα αρχικά συντηρητικά μέτρα.
Η έγκαιρη διάγνωση βοηθά να προσδιοριστεί η πραγματική αιτία του πόνου και να επιλεγεί η κατάλληλη αντιμετώπιση.
Ιατρική εξειδίκευση
Η εξειδίκευση του Ορθοπαιδικού Χειρουργού Δημήτριου Δόβρη
Ο Δημήτριος Π. Δόβρης, Ορθοπαιδικός Χειρουργός, αξιολογεί την αιτία του πόνου στον ώμο με βάση το ιστορικό, την κλινική εξέταση και, όπου υπάρχει ένδειξη, τον κατάλληλο απεικονιστικό έλεγχο. Η θεραπευτική προσέγγιση προσαρμόζεται στη συγκεκριμένη πάθηση, στη βαρύτητα των συμπτωμάτων και στις λειτουργικές ανάγκες του κάθε ασθενούς, με στόχο την ασφαλή αποκατάσταση της κίνησης και της λειτουργικότητας του ώμου.
Συχνές απορίες
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο διαρκεί η τενοντίτιδα ώμου και ποιος είναι ο χρόνος αποκατάστασης;+
Δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος χρόνος αποκατάστασης που να ισχύει για όλους. Η διάρκεια εξαρτάται από τη βαρύτητα και τη χρονιότητα της πάθησης, την κατάσταση του τένοντα, τις απαιτήσεις της καθημερινότητας και την ανταπόκριση στη θεραπεία. Οι χρόνιες τενοντοπάθειες συνήθως απαιτούν πιο συστηματική και σταδιακή αποκατάσταση.
Στην τενοντίτιδα ώμου βάζουμε πάγο ή ζεστό;+
Ο πάγος μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση μετά από έντονη δραστηριότητα ή όταν υπάρχει έξαρση του πόνου, ενώ η θερμότητα μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να βοηθά στη χαλάρωση και στην αίσθηση δυσκαμψίας. Η επιλογή εξαρτάται από την κατάσταση και τα συμπτώματα και αποτελεί συμπτωματικό μέτρο, όχι θεραπεία της αιτίας της τενοντοπάθειας.
Χρησιμοποιούνται αντιφλεγμονώδη για την τενοντίτιδα ώμου;+
Αντιφλεγμονώδη ή άλλα αναλγητικά φάρμακα μπορεί να χρησιμοποιηθούν σε ορισμένες περιπτώσεις για τον έλεγχο του πόνου. Δεν είναι κατάλληλα για όλους τους ασθενείς και δεν πρέπει να λαμβάνονται χωρίς να λαμβάνονται υπόψη το ιατρικό ιστορικό, πιθανές αντενδείξεις και τυχόν άλλη φαρμακευτική αγωγή.
Πότε μπορεί να χρειαστεί ένεση ή κορτιζόνη στην τενοντίτιδα ώμου;+
Μια ένεση κορτιζόνης μπορεί να εξεταστεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις επίμονου πόνου, ανάλογα με την ακριβή διάγνωση και την ανταπόκριση στη συντηρητική θεραπεία. Δεν αποτελεί απαραίτητα πρώτη επιλογή και η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται μετά από ορθοπαιδική αξιολόγηση.
Μπορεί η τενοντίτιδα ώμου να γίνει χρόνια;+
Ναι. Όταν τα συμπτώματα επιμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να υπάρχει χρόνια τενοντοπάθεια και δομικές μεταβολές στον τένοντα. Σε αυτές τις περιπτώσεις η αντιμετώπιση συνήθως βασίζεται σε συστηματική, προοδευτική αποκατάσταση και στην αντιμετώπιση των παραγόντων που συνεχίζουν να επιβαρύνουν τον ώμο.
Πώς διαφέρει η τενοντίτιδα ώμου από τη ρήξη τένοντα;+
Η τενοντοπάθεια αφορά μεταβολές ή ερεθισμό του τένοντα, ενώ στη ρήξη υπάρχει μερική ή πλήρης διακοπή των ινών του. Τα συμπτώματα μπορεί να επικαλύπτονται, γι' αυτό η διάκριση δεν πρέπει να γίνεται μόνο από την ένταση του πόνου. Η κλινική εξέταση και, όταν χρειάζεται, ο απεικονιστικός έλεγχος βοηθούν στη σωστή διάγνωση.

Δημήτριος Δόβρης, MD, PhD
Ορθοπαιδικός Χειρουργός, Διδάκτωρ του ΕΚΠΑ και Επιμελητής της Ορθοπαιδικής Κλινικής του Metropolitan Hospital.

