Είδη όγκων σπονδυλικής στήλης
Οι όγκοι της σπονδυλικής στήλης μπορεί να είναι καλοήθεις ή κακοήθεις και να εντοπίζονται στους σπονδύλους, στους γύρω ιστούς ή μέσα στον σπονδυλικό σωλήνα. Ακόμη και ένας ιστολογικά καλοήθης όγκος μπορεί, λόγω θέσης ή ανάπτυξης, να προκαλέσει οστική καταστροφή, αστάθεια ή πίεση σε νευρικές δομές. Οι κακοήθεις όγκοι έχουν δυνατότητα διήθησης και, ανάλογα με τον τύπο τους, διασποράς.
Ένας άλλος τρόπος να χωρίσουμε τους όγκους της σπονδυλικής στήλης είναι σε πρωτογενείς (αυτοί που ξεκινάνε από την σπονδυλική στήλη) και δευτερογενείς (μεταστάσεις από άλλα σημεία του σώματος). Οι δευτεροπαθείς είναι εξ ορισμού κακοήθεις όγκοι, ενώ οι πρωτοπαθείς μπορεί να είναι καλοήθεις ή κακοήθεις. Οι πιο συνηθισμένοι δευτεροπαθείς είναι ο καρκίνος του πνεύμονα, ο καρκίνος του μαστού, ο καρκίνος του προστάτη και των νεφρών. Εμφανίζονται σε οποιοδήποτε σημείο της, από τον αυχένα μέχρι το ιερό οστό.
Συμπτώματα
Μπορεί να εκδηλωθούν με επίμονο ή προοδευτικό πόνο στην πλάτη, στη μέση ή στον αυχένα, ο οποίος μερικές φορές είναι εντονότερος τη νύχτα. Πιθανά νευρολογικά συμπτώματα είναι μούδιασμα, αδυναμία στα χέρια ή στα πόδια, δυσκολία στη βάδιση και διαταραχές της λεπτής κινητικότητας. Τα συμπτώματα αυτά έχουν και πολλές συχνότερες μη νεοπλασματικές αιτίες, αλλά χρειάζονται αξιολόγηση όταν επιμένουν ή εξελίσσονται.
Νέα ή ταχέως επιδεινούμενη αδυναμία, απώλεια ελέγχου ούρησης ή αφόδευσης και μούδιασμα στην περιοχή του περινέου μπορεί να υποδηλώνουν σοβαρή συμπίεση νευρικών δομών και απαιτούν άμεση εκτίμηση.
Διάγνωση
Η διερεύνηση ξεκινά με πλήρες ιστορικό και νευρολογική εξέταση. Η μαγνητική τομογραφία είναι βασική για την απεικόνιση του νωτιαίου μυελού, των νεύρων και των μαλακών μορίων, ενώ η αξονική τομογραφία μπορεί να αποσαφηνίσει την οστική συμμετοχή. Αν υπάρχει υποψία νεοπλάσματος, ακολουθεί σταδιοποίηση και συνήθως ιστολογική ταυτοποίηση με κατάλληλα σχεδιασμένη βιοψία πριν από την οριστική θεραπεία.
Αντιμετώπιση
Η αντιμετώπιση σχεδιάζεται από διεπιστημονική ομάδα και δεν είναι υποχρεωτικά χειρουργική. Εξαρτάται από τη βιολογία και την έκταση του όγκου, τη θέση, τη σταθερότητα της σπονδυλικής στήλης, την πίεση στις νευρικές δομές και τη γενική κατάσταση του ασθενούς. Οι επιλογές μπορεί να περιλαμβάνουν παρακολούθηση, ακτινοθεραπεία, συστηματική ογκολογική θεραπεία, χειρουργική αποσυμπίεση ή σταθεροποίηση και συνδυασμούς αυτών.
Συχνές απορίες
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι οι όγκοι της σπονδυλικής στήλης;+
Είναι νεοπλάσματα που μπορεί να αναπτύσσονται στους σπονδύλους, στους γύρω ιστούς ή μέσα στον σπονδυλικό σωλήνα. Μπορεί να είναι πρωτοπαθή ή μεταστατικά και καλοήθη ή κακοήθη.
Ποια συμπτώματα χρειάζονται διερεύνηση;+
Επίμονος ή προοδευτικός πόνος, ιδιαίτερα τη νύχτα, πόνος που δεν σχετίζεται με κίνηση, ανεξήγητη απώλεια βάρους και νέα νευρολογικά συμπτώματα χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση, χωρίς να σημαίνουν από μόνα τους ότι υπάρχει όγκος.
Ποια νευρολογικά συμπτώματα είναι επείγοντα;+
Νέα ή επιδεινούμενη αδυναμία στα άκρα, δυσκολία στη βάδιση, απώλεια ελέγχου ούρησης ή αφόδευσης και μούδιασμα στην περιοχή του περινέου απαιτούν άμεση εκτίμηση σε τμήμα επειγόντων.
Πώς γίνεται η διάγνωση;+
Η διερεύνηση μπορεί να περιλαμβάνει κλινική και νευρολογική εξέταση, μαγνητική ή αξονική τομογραφία και εξετάσεις για πιθανή πρωτοπαθή εστία. Η οριστική ταυτοποίηση συχνά απαιτεί βιοψία πριν σχεδιαστεί θεραπεία.
Χρειάζονται όλοι οι όγκοι χειρουργείο;+
Όχι. Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο, τη θέση, τη σταθερότητα της σπονδυλικής στήλης, τη νευρολογική εικόνα και τη συνολική κατάσταση. Μπορεί να περιλαμβάνει παρακολούθηση, ακτινοθεραπεία, συστηματική ογκολογική θεραπεία, χειρουργείο ή συνδυασμό.
Ποια είναι η διαφορά πρωτοπαθούς και μεταστατικού όγκου;+
Πρωτοπαθής είναι ο όγκος που ξεκινά από δομές της σπονδυλικής στήλης, ενώ μεταστατικός είναι εκείνος που έχει εξαπλωθεί από καρκίνο άλλου οργάνου. Οι μεταστατικές βλάβες είναι συχνότερες από τους πρωτοπαθείς κακοήθεις όγκους της σπονδυλικής στήλης.
Δημήτριος Δόβρης, MD, PhD
Ορθοπαιδικός Χειρουργός, Διδάκτωρ του ΕΚΠΑ και Επιμελητής της Ορθοπαιδικής Κλινικής του Metropolitan Hospital.