Η θεραπεία PRP έχει λάβει το όνομά της από τα αρχικά Platelet-Rich Plasma, δηλαδή πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια. Πρόκειται για βιολογική ενέσιμη παρέμβαση που παρασκευάζεται από αίμα του ίδιου του ασθενούς. Έχει μελετηθεί σε διάφορες ορθοπαιδικές παθήσεις, αλλά η αποτελεσματικότητα και η ποιότητα των δεδομένων διαφέρουν ανά ένδειξη.
Το PRP μπορεί να εξεταστεί σε επιλεγμένες τενοντοπάθειες και σε ορισμένους ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα γόνατος. Δεν εξασφαλίζει ταχύτερη ανάρρωση, δεν αντικαθιστά την αποκατάσταση και δεν είναι κατάλληλο για κάθε τραυματισμό ή αρθρίτιδα.
Τι είναι αυτή η θεραπεία και πώς λειτουργεί;
Γενικά, το αίμα, μεταξύ άλλων αποτελείται από λευκά και ερυθρά αιμοσφαίρια, καθώς και αιμοπετάλια. Αυτά τα στοιχεία είναι γνωστά για την ιδιότητά του να επιταχύνουν την πήξη του αίματος και να σταματούν έγκαιρα την αιμορραγία όταν υπάρχει τραυματισμός.
Εκτός όμως από τις πηκτικές ιδιότητες τους, περιέχουν επίσης εκατοντάδες βιολογικά ενεργές πρωτεΐνες, τους λεγόμενους αυξητικούς παράγοντες, οι οποίοι είναι εξαιρετικά σημαντικοί για την ταχύτερη ίαση του πάσχοντος άκρου από τραυματισμούς.
Οι αυξητικοί παράγοντες, υπό φυσιολογικές συνθήκες, απελευθερώνονται από τα αιμοπετάλια και ενεργοποιούν μια σειρά αντιδράσεων, οι οποίες συντελούν και προάγουν την επούλωση των τενόντων, συνδέσμων, χόνδρων, μυών και οστών από οποιαδήποτε βλάβη και τραυματισμό.
Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί μία μέθοδος για τον διαχωρισμό των αυξητικών παραγόντων από την υπόλοιπη ουσία του αίματος, δημιουργώντας το λεγόμενο PRP, δηλαδή το πλάσμα αίματος πλούσιο σε αιμοπετάλια.
Η χορήγηση της θεραπείας PRP γίνεται ενέσιμα στην πάσχουσα περιοχή. Δηλαδή με τη χρήση τοπικών αναισθητικών και ειδικά διαμορφωμένης βελόνας χορήγησης, ο εξειδικευμένος ορθοπαιδικός χειρουργός διοχετεύει το μείγμα με το απομονωμένο PRP στην τραυματισμένη ή και χειρουργημένη περιοχή, επιτυγχάνοντας έτσι την ταχύτερη και ομαλότερη ανάρρωση της, με τον πιο φυσικό τρόπο.
Πότε εφαρμόζεται;
Η θεραπεία PRP συνήθως χρησιμοποιείται για την καλύτερη και πιο αποτελεσματική θεραπεία τραυματισμών όπως:
- χρόνια τενοντίτιδα
- ρήξη συνδέσμων
- μυϊκές θλάσεις
- αρθρίτιδες
- κατάγματα
Η δημοτικότητα μιας θεραπείας μεταξύ αθλητών δεν αποδεικνύει από μόνη της αποτελεσματικότητα. Η απόφαση πρέπει να στηρίζεται στη συγκεκριμένη διάγνωση, στη διαθέσιμη βιβλιογραφία και στις εναλλακτικές επιλογές για τον ασθενή.
Πλεονεκτήματα της θεραπείας
Η θεραπεία PRP έχει πολύ υποσχόμενα αποτελέσματα, ιδιαίτερα στην αντιμετώπιση περιστατικών χρόνιας τενοντίτιδας.
Σε ορισμένες ενδείξεις οι μελέτες δείχνουν πιθανό όφελος στον πόνο και στη λειτουργικότητα, ενώ σε άλλες τα αποτελέσματα είναι αβέβαια ή αντικρουόμενα. Διαφέρουν επίσης οι μέθοδοι παρασκευής, η συγκέντρωση αιμοπεταλίων και τα πρωτόκολλα εφαρμογής.
Συγκεκριμένα, η θεραπεία PRP εξασφαλίζει:
- Προέρχεται από το αίμα του ίδιου του ασθενούς, επομένως ο κίνδυνος αλλεργικής αντίδρασης στο ίδιο το παρασκεύασμα είναι χαμηλός.
- Μπορεί να προσφέρει συμπτωματική βελτίωση σε σωστά επιλεγμένες ενδείξεις.
- Είναι ελάχιστα επεμβατική πράξη, αλλά εξακολουθεί να έχει κινδύνους όπως παροδικό πόνο, αιμορραγία και λοίμωξη.
Πριν και μετά την έγχυση
Πριν από την εφαρμογή αξιολογούνται η διάγνωση, τυχόν αντιπηκτική αγωγή, διαταραχές αιμοπεταλίων, ενεργή λοίμωξη και άλλα προβλήματα υγείας. Μετά την έγχυση μπορεί να παρουσιαστεί παροδική έξαρση πόνου. Οι οδηγίες για φόρτιση, άσκηση και φάρμακα εξατομικεύονται και η ανταπόκριση αξιολογείται σε βάθος εβδομάδων.
Συχνές απορίες
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η θεραπεία PRP;+
Είναι έγχυση πλάσματος με αυξημένη συγκέντρωση αιμοπεταλίων, το οποίο παρασκευάζεται από μικρή ποσότητα αίματος του ίδιου του ασθενούς.
Σε ποιες ορθοπαιδικές παθήσεις χρησιμοποιείται;+
Χρησιμοποιείται κυρίως σε επιλεγμένες τενοντοπάθειες και σε ορισμένους ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα γόνατος. Η τεκμηρίωση διαφέρει σημαντικά ανά πάθηση.
Το PRP αναγεννά τον χόνδρο;+
Δεν υπάρχει επαρκής τεκμηρίωση ότι αποκαθιστά πλήρως χαμένο αρθρικό χόνδρο. Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να μειώσει προσωρινά πόνο και δυσκαμψία.
Πόσες συνεδρίες χρειάζονται;+
Δεν υπάρχει ενιαίο πρωτόκολλο για όλες τις παθήσεις. Ο αριθμός και το μεσοδιάστημα εξαρτώνται από τη διάγνωση, το παρασκεύασμα και το θεραπευτικό πλάνο.
Υπάρχουν παρενέργειες;+
Συχνότερα εμφανίζεται παροδικός πόνος ή οίδημα στο σημείο. Σπανιότερα μπορεί να συμβούν λοίμωξη, αιμορραγία ή τραυματισμός γειτονικής δομής.
Πότε φαίνεται πιθανή βελτίωση;+
Όταν υπάρξει ανταπόκριση, συνήθως αξιολογείται σε διάστημα εβδομάδων και όχι άμεσα. Το PRP δεν εγγυάται αποτέλεσμα και συνδυάζεται με αποκατάσταση και διαχείριση φόρτισης.
Δημήτριος Δόβρης, MD, PhD
Ορθοπαιδικός Χειρουργός, Διδάκτωρ του ΕΚΠΑ και Επιμελητής της Ορθοπαιδικής Κλινικής του Metropolitan Hospital.