Προτού παρουσιάσουμε τί περιλαμβάνουν οι βλάβες μηνίσκων, πρέπει να εξετάσουμε τη δομή του γόνατος. Οι μηνίσκοι του γόνατος είναι ινοχόνδρινοι δίσκοι σχήματος “C” οι οποίοι παρεμβάλλονται μεταξύ του μηριαίου και της κνήμης. Υπάρχουν δύο μηνίσκοι, ο έσω και ο έξω που βρίσκονται αντίστοιχα στην έσω και στην έξω πλευρά του γόνατος. Και οι δύο αυτές δομές έχουν σχήμα ημικυκλίου και προσφύονται στην εξωτερική επιφάνεια του γόνατος αντίστοιχα. Είναι ευκίνητες δομές που προσαρμόζονται στην κίνηση των αρθρικών επιφανειών.
Οι μηνίσκοι έχουν σημαντική λειτουργία στο γόνατο. Μεταξύ άλλων σταθεροποιούν την άρθρωση, εξομαλύνουν την κατανομή των φορτίσεων στον αρθρικό χόνδρο και ομαλοποιούν την κίνηση της άρθρωσης. Οι ρήξεις των μηνίσκων είναι συχνές. Είναι περισσότερο συνηθισμένες σε αθλητές και αθλούμενους. Οι άνδρες παρουσιάζουν διπλάσια συχνότητα ρήξης μηνίσκων από τις γυναίκες. Περίπου το 1/3 των ρήξεων των μηνίσκων συνοδεύονται από ρήξη του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου.
Βλάβες Μηνίσκων: Το εύρος του προβλήματος
Εκφυλιστικές ρήξεις των μηνίσκων παρατηρούνται επίσης σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα, ουρική αρθρίτιδα ή ρευματικές παθήσεις.
Τα προβλήματα από την ρήξη των μηνίσκων είναι άμεσα και μακροπρόθεσμα. Συνηθέστερα οι ασθενείς αναφέρουν πόνο στο μεσάρθριο διάστημα μεταξύ του μηριαίου και της κνήμης ή περισσότερο διάχυτο πόνο που αντανακλά στην οπίσθια επιφάνεια του γόνατος. Άμεσα, το ραγέν τμήμα του μηνίσκου παρεμποδίζει την κίνηση της άρθρωσης προκαλώντας πόνο και εμπλοκή τραυματίζοντας ταυτόχρονα και τον αρθρικό χόνδρο. Μακροπρόθεσμα, η άρθρωση του γόνατος αποσταθεροποιείται και προκαλείται η εμφάνιση αρθρίτιδας.
Η διάγνωση της ρήξης του μηνίσκου από τον ορθοπαιδικό χειρουργό γίνεται από το ιστορικό, την κλινική εξέταση και από την μαγνητική τομογραφία.
Βλάβες Μηνίσκων: Πώς αντιμετωπίζονται οι ρήξεις των μηνίσκων;
Η απόφαση για την αντιμετώπιση της ρήξης ενός μηνίσκου λαμβάνεται από την κλινική εικόνα, τον μηχανισμό, τον τύπο της ρήξης και την παρουσία οστεοαρθρίτιδας. Πολλές εκφυλιστικές ρήξεις χωρίς πραγματικό κλείδωμα αντιμετωπίζονται αρχικά με οργανωμένη άσκηση, τροποποίηση φορτίων και έλεγχο του πόνου. Η ηλικία ή η αθλητική δραστηριότητα από μόνες τους δεν αποτελούν ένδειξη επέμβασης.
Όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή υπάρχει ασταθής τραυματική ρήξη, μπορεί να συζητηθεί αρθροσκόπηση γόνατος. Σύγχρονος στόχος είναι η διατήρηση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου λειτουργικού τμήματος. Η συρραφή προτιμάται όταν η θέση και η μορφολογία το επιτρέπουν. Μερική μηνισκεκτομή εφαρμόζεται στο ασταθές, μη επιδιορθώσιμο τμήμα και όχι αυτόματα σε κάθε ρήξη.
Τι χειρουργικές επιλογές υπάρχουν κατά την αρθροσκόπηση του γόνατος λόγω ρήξης ενός μηνίσκου;
Ένας ασθενής που έχει υποστεί ρήξη ενός μηνίσκου είναι δυνατό να αντιμετωπιστεί με συρραφή του μηνίσκου και μερική ή ολική μηνισκεκτομή. Η απόφαση λαμβάνεται κατά την διάρκεια της επέμβασης και εξαρτάται από τον τύπο της ρήξης του μηνίσκου και από τις συνοδές κακώσεις.
Σε ποιες περιπτώσεις ενδείκνυται η συρραφή της ρήξης του μηνίσκου;
Συρραφή μίας ρήξης του μηνίσκου ενδείκνυται εάν η ρήξη αφορά στην έξω πλευρά του μηνίσκου στη θέση στην οποία συνδέεται με τον αρθρικό θύλακο. Σε αυτή την περιοχή ο μηνίσκος διαθέτει αγγείωση η οποία ευοδώνει την επούλωση. Επούλωση των ρήξεων των μηνίσκων είναι επιτυχής σε επιμήκεις ρήξεις, σε ρήξεις του έξω μηνίσκου, όταν συνυπάρχει ρήξη του ΠΧΣ και τέλος σε νεαρούς ανθρώπους.
Βλάβες Μηνίσκων: Πόσο διάστημα διαρκεί η αποκατάσταση μετά από μηνισκεκτομή;
Ο χρόνος αποκατάστασης εξαρτάται από το μέγεθος και από τη χρονιότητα της βλάβης. Σε γενικές γραμμές ο ασθενής έχει επανέλθει στις αθλητικές δραστηριότητες μετά από 3-4 εβδομάδες.
Υπάρχουν επιπλοκές κατά την αρθροσκοπική μηνισκεκτομή;
Οι επιπλοκές είναι ασυνήθιστες αλλά όχι ανύπαρκτες. Περιλαμβάνουν λοίμωξη, θρόμβωση, αιμορραγία, δυσκαμψία, τραυματισμό νεύρου ή αγγείου, επίμονο πόνο και αποτυχία επούλωσης μετά από συρραφή.
Δημιουργούνται μακροπρόθεσμα προβλήματα από την μηνισκεκτομή;
Τα προβλήματα που δημιουργούνται είναι περισσότερα εάν παραμείνει ένας μηνίσκος που έχει υποστεί ρήξη γιατί είναι άμεση και σημαντική η φθορά του αρθρικού χόνδρου. Μακροπρόθεσμα, μετά από τη μηνισκεκτομή ο αρθρικός χόνδρος φορτίζεται περισσότερο και μετά από 15-20 χρόνια παρουσιάζει μεγαλύτερη λέπτυνση χωρίς όμως αυτό να συνοδεύεται απαραίτητα από αντίστοιχη συμπτωματολογία.
Συχνές απορίες
Συχνές ερωτήσεις
Ποια συμπτώματα προκαλεί μια ρήξη μηνίσκου;+
Πόνο στην αρθρική γραμμή, οίδημα, δυσκολία σε βαθύ κάθισμα ή στροφή και μερικές φορές πιάσιμο ή πραγματικό κλείδωμα του γόνατος.
Χρειάζεται πάντα μαγνητική τομογραφία;+
Όχι πάντα. Η εξέταση ξεκινά από ιστορικό και κλινικό έλεγχο. Η μαγνητική βοηθά όταν η διάγνωση είναι αβέβαιη ή το αποτέλεσμα θα αλλάξει τη θεραπεία.
Κάθε ρήξη μηνίσκου χρειάζεται αρθροσκόπηση;+
Όχι. Πολλές εκφυλιστικές ρήξεις χωρίς πραγματικό κλείδωμα αντιμετωπίζονται αρχικά με άσκηση, τροποποίηση δραστηριοτήτων και έλεγχο του πόνου.
Πότε προτιμάται η συρραφή;+
Όταν η ρήξη έχει μορφή και θέση με πιθανότητα επούλωσης, ιδιαίτερα σε νεότερους ασθενείς και στην αγγειούμενη περιφέρεια. Στόχος είναι η διατήρηση όσο το δυνατόν περισσότερου μηνίσκου.
Ποια είναι η διαφορά συρραφής και μηνισκεκτομής;+
Η συρραφή διατηρεί τον μηνίσκο αλλά απαιτεί μεγαλύτερη προστασία και αποκατάσταση. Η μερική μηνισκεκτομή αφαιρεί μόνο το ασταθές, μη επιδιορθώσιμο τμήμα, με ταχύτερη αρχική ανάρρωση αλλά απώλεια ιστού.
Πότε χρειάζεται γρήγορη ορθοπαιδική εκτίμηση;+
Όταν το γόνατο έχει κλειδώσει και δεν τεντώνει, υπάρχει μεγάλο οίδημα μετά από τραυματισμό, αδυναμία φόρτισης ή συνυπάρχει έντονη αστάθεια.
Δημήτριος Δόβρης, MD, PhD
Ορθοπαιδικός Χειρουργός, Διδάκτωρ του ΕΚΠΑ και Επιμελητής της Ορθοπαιδικής Κλινικής του Metropolitan Hospital.