Η φυσική αντιμετώπιση της τενοντίτιδας ώμου βασίζεται κυρίως στη σωστή διαχείριση της φόρτισης, στην προσωρινή προσαρμογή των δραστηριοτήτων και στη σταδιακή αποκατάσταση της κινητικότητας και της δύναμης του ώμου. Μέτρα όπως ο πάγος ή η θερμότητα μπορεί να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, όμως δεν αποτελούν από μόνα τους θεραπεία της αιτίας του προβλήματος.
Στις περισσότερες περιπτώσεις η αντιμετώπιση της τενοντίτιδας ή τενοντοπάθειας του ώμου ξεκινά συντηρητικά. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα πλήρη ξεκούραση ή αποχή από κάθε κίνηση. Αντίθετα, στόχος είναι να μειωθεί προσωρινά η επιβάρυνση που προκαλεί τα συμπτώματα και στη συνέχεια ο ώμος να επιστρέψει προοδευτικά στη φυσιολογική του λειτουργία.
Τι σημαίνει φυσική αντιμετώπιση της τενοντίτιδας ώμου;
Με τον όρο φυσική αντιμετώπιση της τενοντίτιδας ώμου συνήθως περιγράφονται μη φαρμακευτικά και μη χειρουργικά μέτρα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον έλεγχο των συμπτωμάτων και την αποκατάσταση της λειτουργικότητας.
Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να περιλαμβάνουν:
- προσαρμογή των δραστηριοτήτων που επιβαρύνουν τον ώμο,
- κατάλληλη χρήση πάγου ή θερμότητας για συμπτωματική ανακούφιση,
- διατήρηση της κινητικότητας,
- προοδευτική άσκηση και ενδυνάμωση,
- φυσικοθεραπεία,
- σταδιακή επιστροφή στην εργασία ή στην άθληση.
Δεν υπάρχει, ωστόσο, ένα ενιαίο πρόγραμμα που να είναι κατάλληλο για κάθε ασθενή. Η αιτία του πόνου στον ώμο, η διάρκεια των συμπτωμάτων και η κατάσταση του τένοντα επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η αποκατάσταση.
Χρειάζεται ξεκούραση ο ώμος;
Η προσωρινή μείωση των κινήσεων που προκαλούν έντονο πόνο μπορεί να είναι χρήσιμη, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα έχουν εμφανιστεί μετά από αυξημένη ή ασυνήθιστη καταπόνηση.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο ώμος πρέπει απαραίτητα να παραμείνει ακίνητος.
Η παρατεταμένη αποφυγή της κίνησης μπορεί να οδηγήσει σε δυσκαμψία, μείωση της μυϊκής δύναμης και μεγαλύτερη δυσκολία κατά την επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες.
Στην πράξη, η προσέγγιση συνήθως βασίζεται στην τροποποίηση της φόρτισης: περιορίζονται προσωρινά οι κινήσεις που προκαλούν σημαντική επιδείνωση, ενώ διατηρούνται όσες μπορούν να πραγματοποιηθούν με ασφάλεια και είναι ανεκτές.
Τενοντίτιδα ώμου: πάγος ή ζεστό;
Η ερώτηση «τενοντίτιδα ώμου: κρύο ή ζεστό;» είναι από τις συχνότερες όταν εμφανίζεται πόνος στον ώμο.
Και οι δύο επιλογές μπορεί να χρησιμοποιούνται για συμπτωματική ανακούφιση, αλλά έχουν διαφορετικό πρακτικό ρόλο.
Πότε μπορεί να βοηθήσει ο πάγος;
Ο πάγος μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση όταν ο ώμος πονά περισσότερο μετά από δραστηριότητα ή παρουσιάζει έξαρση των συμπτωμάτων.
Η εφαρμογή του πρέπει να γίνεται με προστατευτικό ύφασμα ανάμεσα στο ψυχρό μέσο και το δέρμα, ώστε να αποφεύγεται ο άμεσος και παρατεταμένος ερεθισμός του δέρματος.
Ο πάγος μπορεί να βοηθήσει στην αίσθηση του πόνου, αλλά δεν αποκαθιστά από μόνος του τον τένοντα.
Πότε μπορεί να βοηθήσει η θερμότητα;
Η θερμότητα μπορεί να είναι ευχάριστη σε ασθενείς που αισθάνονται δυσκαμψία ή μυϊκή τάση γύρω από τον ώμο, ιδιαίτερα πριν από ήπιες κινήσεις ή δραστηριότητα.
Και εδώ ο στόχος είναι κυρίως η προσωρινή ανακούφιση και όχι η θεραπεία της υποκείμενης τενοντοπάθειας.
Επομένως, δεν υπάρχει ένας απόλυτος κανόνας σύμφωνα με τον οποίο ο πάγος είναι πάντα σωστός και η θερμότητα πάντα λανθασμένη ή το αντίστροφο.
Πρέπει να αποφεύγονται οι κινήσεις που προκαλούν πόνο;
Όχι απαραίτητα όλες.
Ο πόνος αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την προσαρμογή της δραστηριότητας, αλλά η πλήρης αποφυγή κάθε κίνησης του ώμου δεν αποτελεί συνήθως τον στόχο της αποκατάστασης.
Για παράδειγμα, μπορεί να χρειάζεται προσωρινός περιορισμός:
- επαναλαμβανόμενων κινήσεων πάνω από το κεφάλι,
- άρσης μεγάλου βάρους,
- κινήσεων που προκαλούν έντονο πόνο,
- απαιτητικής αθλητικής δραστηριότητας,
- εργασιών που φορτίζουν επανειλημμένα τον πάσχοντα ώμο.
Καθώς τα συμπτώματα βελτιώνονται, οι δραστηριότητες μπορούν να επανεισάγονται σταδιακά.
Η λογική είναι να βρεθεί η κατάλληλη ισορροπία μεταξύ προστασίας από υπερβολική φόρτιση και διατήρησης της λειτουργίας του ώμου.
Ποιος είναι ο ρόλος των ασκήσεων;
Οι κατάλληλες ασκήσεις για την τενοντίτιδα ώμου αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της συντηρητικής αποκατάστασης σε πολλές μορφές τενοντοπάθειας.
Ανάλογα με το στάδιο και τη διάγνωση, μπορούν να στοχεύουν:
- στη διατήρηση ή βελτίωση του εύρους κίνησης,
- στην ενδυνάμωση του στροφικού πετάλου,
- στη βελτίωση της λειτουργίας της ωμοπλάτης,
- στην αύξηση της αντοχής του τένοντα στη φόρτιση,
- στην επιστροφή στις απαιτήσεις της καθημερινότητας ή της άθλησης.
Η φόρτιση πρέπει να αυξάνεται σταδιακά. Η απότομη μετάβαση από την αποχή σε έντονη άσκηση μπορεί να προκαλέσει νέα έξαρση των συμπτωμάτων.
Πώς μπορεί να βοηθήσει η φυσικοθεραπεία;
Η φυσικοθεραπεία για την τενοντίτιδα ώμου μπορεί να βοηθήσει στην οργανωμένη και προοδευτική αποκατάσταση της λειτουργίας του ώμου.
Μετά την αξιολόγηση της κινητικότητας, της δύναμης και των λειτουργικών περιορισμών, μπορεί να οργανωθεί πρόγραμμα προσαρμοσμένο στις ανάγκες του ασθενούς.
Στόχοι μπορεί να είναι:
- η βελτίωση της κινητικότητας,
- η σταδιακή ενδυνάμωση,
- η βελτίωση του νευρομυϊκού ελέγχου,
- η προοδευτική αύξηση της φόρτισης,
- η ασφαλής επιστροφή σε συγκεκριμένες δραστηριότητες.
Η φυσικοθεραπεία δεν περιορίζεται επομένως σε παθητικά μέσα ή προσωρινή ανακούφιση του πόνου. Σημαντικό μέρος της αποκατάστασης είναι η ενεργή συμμετοχή του ασθενούς και η σταδιακή επαναφορά της λειτουργικότητας.
Η στάση του σώματος επηρεάζει την τενοντίτιδα ώμου;
Η θέση του σώματος και ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται το άνω άκρο μπορούν να επηρεάζουν τα συμπτώματα σε ορισμένους ασθενείς, ιδιαίτερα όταν μια εργασία απαιτεί πολύωρη παραμονή στην ίδια θέση ή επαναλαμβανόμενες κινήσεις.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι υπάρχει μία «σωστή στάση» που θεραπεύει την τενοντίτιδα.
Πρακτικές αλλαγές μπορεί να περιλαμβάνουν:
- συχνότερες αλλαγές θέσης,
- κατάλληλη προσαρμογή του χώρου εργασίας,
- αποφυγή πολύωρης παραμονής του χεριού σε απαιτητικές θέσεις,
- μικρά διαλείμματα από επαναλαμβανόμενες κινήσεις.
Η εργονομία μπορεί επομένως να αποτελεί μέρος της συνολικής διαχείρισης, ιδιαίτερα όταν η εργασία συμμετέχει στη συνεχή επιβάρυνση του ώμου.
Πώς πρέπει να κοιμάστε όταν πονάει ο ώμος;
Ο νυχτερινός πόνος είναι συχνό πρόβλημα σε παθήσεις του ώμου και μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα του ύπνου.
Πολλοί ασθενείς αισθάνονται μεγαλύτερη ενόχληση όταν ξαπλώνουν πάνω στον πάσχοντα ώμο. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να βοηθήσει προσωρινά η αποφυγή άμεσης πίεσης στην επώδυνη πλευρά.
Σε ορισμένους ασθενείς είναι πιο άνετη η ύπτια θέση ή η στήριξη του άνω άκρου με μαξιλάρι ώστε ο ώμος να βρίσκεται σε πιο άνετη θέση.
Δεν υπάρχει όμως μία συγκεκριμένη θέση ύπνου που να είναι ιδανική για όλους.
Όταν ο νυχτερινός πόνος είναι έντονος ή επίμονος, χρειάζεται να διερευνηθεί η αιτία του και όχι απλώς να αναζητείται μια πιο άνετη θέση ύπνου.
Υπάρχουν φυσικές θεραπείες ή βότανα για την τενοντίτιδα ώμου;
Διάφορα βότανα, συμπληρώματα ή άλλες λεγόμενες «φυσικές θεραπείες» προτείνονται συχνά για μυοσκελετικό πόνο. Ωστόσο, το γεγονός ότι ένα προϊόν χαρακτηρίζεται ως φυσικό δεν σημαίνει ότι έχει αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα ή ότι είναι κατάλληλο για όλους.
Επιπλέον, ορισμένα προϊόντα μπορεί να αλληλεπιδρούν με φαρμακευτική αγωγή ή να έχουν ανεπιθύμητες ενέργειες.
Για αυτό δεν θα πρέπει να αντικαθιστούν τη διάγνωση και την κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση της πάθησης.
Η πιο ουσιαστική «φυσική» προσέγγιση στην αποκατάσταση είναι συνήθως η σωστή διαχείριση της δραστηριότητας και η προοδευτική επαναφορά της λειτουργίας του ώμου.
Τι ρόλο παίζει η καθημερινή δραστηριότητα;
Η καθημερινότητα μπορεί να επηρεάζει σημαντικά την πορεία των συμπτωμάτων.
Ένας ασθενής μπορεί, για παράδειγμα, να ακολουθεί σωστά ένα πρόγραμμα αποκατάστασης αλλά ταυτόχρονα να επιβαρύνει επανειλημμένα τον ώμο για πολλές ώρες στην εργασία. Σε αυτή την περίπτωση η συνολική φόρτιση μπορεί να παραμένει μεγαλύτερη από αυτή που μπορεί να ανεχθεί ο τένοντας.
Για αυτό έχει σημασία να εξετάζεται συνολικά:
άσκηση + εργασία + αθλητισμός + καθημερινές δραστηριότητες.
Η σταδιακή αποκατάσταση δεν αφορά μόνο τις ασκήσεις που πραγματοποιούνται για λίγα λεπτά μέσα στην ημέρα, αλλά το σύνολο των απαιτήσεων που δέχεται ο ώμος.
Πόσο χρόνο χρειάζεται η φυσική αντιμετώπιση για να βοηθήσει;
Δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος χρόνος που να ισχύει για κάθε περίπτωση.
Η αποκατάσταση επηρεάζεται από:
- τη διάρκεια των συμπτωμάτων,
- τη βαρύτητα της τενοντοπάθειας,
- την κατάσταση του τένοντα,
- την ύπαρξη άλλης παθολογίας στον ώμο,
- τις επαγγελματικές και αθλητικές απαιτήσεις,
- τη συνέπεια στο πρόγραμμα αποκατάστασης,
- την ανταπόκριση του ασθενούς στην προοδευτική φόρτιση.
Μια πρόσφατη ενόχληση μετά από υπερβολική καταπόνηση μπορεί να έχει διαφορετική πορεία από μια χρόνια τενοντοπάθεια που υπάρχει για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ο στόχος της αποκατάστασης δεν είναι απλώς η προσωρινή εξαφάνιση του πόνου, αλλά η ασφαλής επαναφορά της λειτουργικότητας και της αντοχής του ώμου.
Πότε η φυσική αντιμετώπιση δεν είναι αρκετή;
Τα συντηρητικά μέτρα έχουν σημαντικό ρόλο, αλλά δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται επ' αόριστον χωρίς διάγνωση όταν τα συμπτώματα επιμένουν.
Ορθοπαιδική αξιολόγηση είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν υπάρχει:
- επίμονος ή επιδεινούμενος πόνος,
- σημαντικός περιορισμός της κίνησης,
- έντονος νυχτερινός πόνος,
- εμφανής αδυναμία του άνω άκρου,
- αδυναμία ανύψωσης του χεριού,
- πόνος μετά από τραυματισμό,
- επαναλαμβανόμενες υποτροπές,
- έλλειψη βελτίωσης παρά την κατάλληλη συντηρητική αντιμετώπιση.
Ο πόνος στον ώμο δεν οφείλεται πάντοτε σε τενοντίτιδα. Η κλινική εξέταση βοηθά να αποκλειστούν άλλες παθήσεις και να επιλεγεί η κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση.
Η προσέγγιση του Ορθοπαιδικού Χειρουργού Δημήτριου Δόβρη
Ο Δημήτριος Π. Δόβρης, MD, PhD, Ορθοπαιδικός Χειρουργός και Επιμελητής της Ορθοπαιδικής Κλινικής του Metropolitan Hospital, διαθέτει ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον στην αντιμετώπιση αθλητικών κακώσεων και στις σύγχρονες θεραπευτικές προσεγγίσεις των παθήσεων του ώμου. Στην τενοντίτιδα ώμου, η συντηρητική αντιμετώπιση προσαρμόζεται στη διάρκεια και στη βαρύτητα των συμπτωμάτων, καθώς και στις λειτουργικές ανάγκες του ασθενούς. Η σωστή διαχείριση της φόρτισης, η διατήρηση της κινητικότητας, η προοδευτική άσκηση και, όπου ενδείκνυται, η φυσικοθεραπεία μπορούν να αποτελέσουν βασικά στοιχεία της αποκατάστασης.
Συχνές απορίες
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι η φυσική αντιμετώπιση της τενοντίτιδας ώμου;+
Η φυσική αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει προσωρινή τροποποίηση των επιβαρυντικών δραστηριοτήτων, διατήρηση της κινητικότητας, σταδιακή άσκηση και ενδυνάμωση και, όταν χρειάζεται, φυσικοθεραπεία. Πάγος ή θερμότητα μπορεί να χρησιμοποιούνται για προσωρινή ανακούφιση, αλλά δεν θεραπεύουν από μόνα τους την αιτία της τενοντοπάθειας.
Στην τενοντίτιδα ώμου είναι καλύτερος ο πάγος ή το ζεστό;+
Δεν υπάρχει μία επιλογή που να είναι καλύτερη σε όλες τις περιπτώσεις. Ο πάγος μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση μετά από δραστηριότητα ή σε έξαρση του πόνου, ενώ η θερμότητα μπορεί να είναι ευχάριστη όταν υπάρχει αίσθημα δυσκαμψίας. Και τα δύο αποτελούν κυρίως συμπτωματικά μέτρα.
Πρέπει να ξεκουράζω εντελώς τον ώμο όταν έχω τενοντίτιδα;+
Συνήθως στόχος δεν είναι η παρατεταμένη πλήρης ακινησία. Μπορεί να χρειάζεται προσωρινός περιορισμός των κινήσεων που προκαλούν έντονα συμπτώματα, αλλά παράλληλα διατηρείται όσο είναι δυνατόν η ασφαλής κίνηση. Η φόρτιση επανέρχεται σταδιακά ανάλογα με την πορεία του ώμου.
Μπορεί η τενοντίτιδα ώμου να περάσει χωρίς φάρμακα;+
Σε αρκετές περιπτώσεις η αντιμετώπιση βασίζεται κυρίως σε συντηρητικά μέτρα, όπως τροποποίηση δραστηριοτήτων, κατάλληλη άσκηση και φυσικοθεραπεία. Το εάν χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή εξαρτάται από τη διάγνωση, την ένταση των συμπτωμάτων και το ιατρικό ιστορικό του ασθενούς.
Υπάρχουν βότανα που θεραπεύουν την τενοντίτιδα ώμου;+
Δεν πρέπει να θεωρείται ότι ένα βότανο ή «φυσικό» προϊόν μπορεί να θεραπεύσει από μόνο του την τενοντοπάθεια του ώμου. Η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια τέτοιων προϊόντων διαφέρουν, ενώ μπορεί να υπάρχουν αλληλεπιδράσεις με φάρμακα. Η αντιμετώπιση πρέπει να βασίζεται στη σωστή διάγνωση και σε κατάλληλο πρόγραμμα αποκατάστασης.
Δημήτριος Δόβρης, MD, PhD
Ορθοπαιδικός Χειρουργός, Διδάκτωρ του ΕΚΠΑ και Επιμελητής της Ορθοπαιδικής Κλινικής του Metropolitan Hospital.